Sự bùng nổ của AI và Big Data đang trực tiếp thay đổi các quyết định kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy, nhà quản lý cần chuẩn bị những năng lực cốt lõi nào để bứt phá? Cùng lắng nghe những chia sẻ từ Giáo sư Andrey Mikhailitchenko và Giáo sư Qiong Hu đến từ Đại học Colorado Denver (CU Denver, Mỹ) về bài toán định hình tư duy quản trị số và mô hình MBA chuẩn Mỹ tối ưu tại Việt Nam.

Làm chủ AI trong quản trị: Không phải học một công cụ, mà thay đổi cách ra quyết định

Giáo sư Qiong Hu – Giám đốc chương trình CU Denver MBA tại Việt Nam.

Thưa giáo sư Qiong Hu, kỷ nguyên AI và Big Data đang thay đổi hoàn toàn cách các doanh nghiệp vận hành. Khung chương trình CU Denver MBA đã được thiết kế như thế nào để giúp các nhà quản lý nắm bắt làn sóng này?

Giáo sư Qiong Hu: Chúng tôi đã nhận ra rằng AI không chỉ là một trào lưu nhất thời, mà còn đang trở thành một phần cốt lõi trong cách vận hành thực tế của doanh nghiệp. Do đó, thay vì chỉ thêm vào một môn học riêng lẻ về AI, chúng tôi đã tái cấu trúc lại toàn bộ chương trình đào tạo. AI giờ đây được lồng ghép xuyên suốt trong cả chương trình MBA, từ chiến lược, marketing đến vận hành ở bất kỳ đâu có sự ứng dụng thực tế.

Theo giáo sư, đâu là điểm khác biệt lớn nhất giữa một nhà quản lý ra quyết định theo kinh nghiệm truyền thống và một nhà quản lý sở hữu tư duy quản trị số?

Giáo sư Qiong Hu: Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách thức một quyết định được hình thành ngay từ ban đầu. Nhà quản lý phụ thuộc vào kinh nghiệm thường có xu hướng dựa vào bản năng, chẳng hạn như những gì đã từng thành công trong quá khứ hoặc cảm nhận cá nhân tích lũy qua nhiều năm công tác. Điều đó rất có giá trị, nhưng cũng có thể trở thành rào cản, đặc biệt là trong một môi trường kinh doanh biến động nhanh chóng như hiện nay. Nhà quản lý sở hữu tư duy quản trị số tiếp cận cùng một bài toán theo cách hoàn toàn khác. Họ vẫn sử dụng kinh nghiệm và năng lực phán đoán của mình, nhưng kết hợp với dữ liệu: kiểm chứng các giả định, tìm kiếm các quy luật và sử dụng các công cụ số để nhìn thấy những khía cạnh mà chỉ dựa vào bản năng sẽ dễ bỏ sót.

Trong chương trình CU Denver MBA, xuất hiện các môn học rất thời đại như AI & Information Systems Strategy, CRM & Big Data, hay Blockchain & Emerging Tech. Những môn học này được kết hợp như thế nào với những nền tảng quản trị như lãnh đạo, chiến lược, marketing và vận hành?

Giáo sư Qiong Hu: Làm chủ công nghệ là một trong những mục tiêu học tập cốt lõi mà mọi học viên MBA tại trường chúng tôi phải phát triển, song song với các nền tảng quản trị khác như chiến lược, năng lực lãnh đạo và tư duy phản biện. Khi học viên tham gia các môn như AI & Information Systems Strategy hay CRM & Big Data, học viên được áp dụng những gì đã học vào một bài toán kinh doanh thực tế: thu thập đúng dữ liệu, phân tích chuẩn xác và sử dụng dữ liệu đó để bảo chứng cho một quyết định, tương tự như cách họ áp dụng bất kỳ mô hình chiến lược hay marketing.

“Công nghệ có thể làm thay đổi các công cụ sẵn có, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn giữ nguyên: đưa ra các quyết định kinh doanh sắc bén hơn, có cơ sở vững chắc hơn dựa trên cả dữ liệu lẫn tư duy quản trị chuẩn mực.”

Thách thức phổ biến trong đào tạo MBA là làm thế nào để thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức hàn lâm và năng lực ra quyết định thực tế. CU Denver tiếp cận bài toán này như thế nào?

Giáo sư Qiong Hu: Phương pháp của chúng tôi là tích hợp trực tiếp yếu tố thực hành vào ngay các môn học, chứ không xem đó là một phần phụ tách biệt ở cuối chương trình. Giá trị thực sự không nằm ở kỹ thuật dự báo, mà ở chỗ học viên được xử lý những con số thật, biến động mùa vụ thật và chuyển hóa kết quả phân tích kỹ thuật thành giải pháp thực tiễn để ra quyết định.

Theo Giáo sư, một chương trình MBA tốt sẽ tạo ra sự thay đổi như thế nào cho học viên?

Giáo sư Qiong Hu: Một chương trình MBA tốt phải thay đổi được phản xạ đầu tiên của nhà quản lý khi đối mặt với bài toán kinh doanh. Trước MBA, nhiều nhà quản lý thường mặc định dựa vào kinh nghiệm hoặc bản năng. Sau một chương trình MBA, phản xạ chuyển dịch hẳn sang việc đặt câu hỏi: Có những dữ liệu nào sẵn có? Đang đưa ra những giả định gì? Làm sao để kiểm chứng các giả định đó trước khi cam kết thực hiện?

Mô hình “Glocal”: Chuẩn mực MBA Hoa Kỳ trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam

GS. Scott Dawson – Hiệu trưởng Trường Kinh doanh và GS. Andrey Mikhailitchenko – Phó hiệu trưởng Trường Kinh doanh – Đại học Colorado Denver trao đổi nội dung chương trình tại Trường Đại học FPT.

Thưa Giáo sư Andrey Mikhailitchenko, học viên theo học chương trình tại Việt Nam sẽ nhận bằng do Đại học Colorado Denver cấp. Bằng MBA này có giá trị như bằng cấp cho sinh viên học tại Mỹ hay không?

Giáo sư Mikhailitchenko: Học viên hoàn thành chương trình tại Việt Nam sẽ được nhận bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) do Đại học Colorado Denver cấp. Chương trình được thiết kế để đáp ứng chính xác các yêu cầu học thuật và chuẩn mực do CU Denver quy định cho bằng MBA của trường. Địa điểm học hay hình thức triển khai chương trình không tạo ra một loại bằng cấp học thuật riêng biệt nào khác.

Sinh viên tại Campus University of Colorado Denver, Mỹ.

Làm thế nào để CU Denver đảm bảo chất lượng giảng dạy, chuẩn đầu ra và giá trị bằng cấp cấp cho học viên tại Việt Nam hoàn toàn đồng nhất với tiêu chuẩn kiểm định AACSB tại campus Denver (Mỹ)?

Giáo sư Mikhailitchenko: Chất lượng học thuật là một trong những nguyên tắc cốt lõi. Trường Kinh doanh CU Denver đã duy trì kiểm định AACSB liên tục trong hơn 30 năm, và chương trình MBA nằm trong danh mục các bằng cấp được chứng nhận bởi kiểm định này. Chương trình MBA tại Việt Nam sẽ vận hành hoàn toàn trong khung học thuật của CU Denver chứ không phải là một chương trình riêng lẻ với các tiêu chuẩn khác biệt.

Sự hợp tác giữa một đại học tại Mỹ (CU Denver) và một tổ chức đào tạo quản trị về công nghệ tại Việt Nam (FSB – Trường Đại học FPT) tạo ra giá trị cộng hưởng đặc biệt gì cho học viên?

Giáo sư Mikhailitchenko: Giá trị nổi bật là khung chương trình MBA đạt kiểm định AACSB từ Mỹ, sự tham gia và định hướng học thuật trực tiếp từ đội ngũ giảng viên CU Denver, tầm nhìn kinh doanh quốc tế cùng phương pháp giáo dục kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết kinh doanh và thực tiễn. Đồng thời, Viện Quản trị và Công nghệ FSB – Trường Đại học FPT có sự am hiểu sâu sắc về môi trường kinh doanh phát triển năng động tại Việt Nam, mạng lưới kết nối chặt chẽ với cộng đồng doanh nghiệp Việt, cùng một hệ sinh thái giáo dục định hướng công nghệ và đổi mới sáng tạo.

“Giá trị khác biệt của mối quan hệ hợp tác giữa CU Denver và FSB đến từ việc kết hợp các thế mạnh bổ trợ cho nhau theo triết lý “Glocal” (Think globally, act locally).”

Tin FSB

Trong thời đại Internet và AI, tìm kiếm thông tin không còn là trở ngại lớn nhất của người học. Chỉ với vài thao tác, họ có thể tiếp cận hàng nghìn tài liệu, tạo nội dung hoặc tìm lời giải cho một vấn đề cụ thể. Nhưng khả năng tìm được câu trả lời không đồng nghĩa với năng lực xác định đúng vấn đề, đánh giá thông tin và đưa ra quyết định phù hợp.

Người học cần biết mình đang tìm điều gì, câu hỏi đó xuất phát từ bài toán nào, thông tin nào đáng tin cậy và kết quả có thể được sử dụng ra sao. Khoảng cách giữa “biết tìm” và “biết giải quyết” chính là nơi vai trò của người thầy cần được nhìn nhận lại.

Đây cũng là khoảng trống mà TS. Trần Minh Tùng – Chuyên gia đào tạo AI thực chiến và Trưởng Ban Đào tạo FSB Đà Nẵng nhận ra qua quá trình làm việc với doanh nghiệp và đào tạo học viên tại Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT.

Khi vấn đề không nằm ở việc thiếu kiến thức

Trong quá trình làm việc với nhân sự từ vị trí nhân viên tới quản lý, thầy Tùng nhận ra rằng những người không giải quyết được công việc không phải lúc nào cũng vì thiếu nỗ lực hay kiến thức nền tảng. Nhiều khi, kiến thức họ có chưa được chuyển hóa thành cách tiếp cận và năng lực xử lý công việc.

Một người có thể sử dụng thành thạo một công cụ nhưng không biết công cụ đó nên được dùng cho bài toán nào. Họ có thể hoàn thành nhiệm vụ được giao nhưng không nhìn thấy mối liên hệ giữa nhiệm vụ ấy với mục tiêu của tổ chức. Khi đó, điều cần bổ sung là khả năng nhìn nhận vấn đề, đặt câu hỏi phù hợp, lựa chọn cách tiếp cận và kiểm chứng kết quả.

Đây là lý do thầy Tùng không xem đào tạo là quá trình đưa thật nhiều kiến thức vào lớp học. Mục tiêu quan trọng hơn là giúp người học tự xử lý những tình huống chưa có sẵn trong giáo trình. Khi câu trả lời ngày càng dễ tiếp cận, giáo dục cần giúp người học biết phải làm gì với câu trả lời mình tìm thấy.

Kinh nghiệm chỉ có giá trị khi còn khả năng cập nhật

Sau nhiều năm đứng lớp, người thầy thường tích lũy được nhiều kiến thức, kinh nghiệm và phương pháp hiệu quả. Nhưng một phương pháp từng hiệu quả không có nghĩa sẽ phù hợp với mọi lớp học, mọi học viên.

Với thầy Tùng, mỗi lớp học là một bài toán khác nhau. Các học viên cũng có nền tảng, mục tiêu và cách tiếp nhận khác nhau. Vì thế, một nội dung không nên bị đóng khung để truyền đạt theo cùng một cách. Thầy tìm hiểu nhóm học viên trước khi lớp diễn ra và điều chỉnh nội dung, tình huống, cách truyền đạt để phù hợp hơn với những người đang trực tiếp ngồi lắng nghe mình.

Kinh nghiệm, theo đó, không phải lý do để lặp lại lựa chọn cũ, mà là nền tảng để đưa ra lựa chọn phù hợp hơn trong một bối cảnh mới. Trong marketing, thầy thường đặt mình vào vị trí khách hàng để hỏi: khách hàng sẽ nhận được gì, công việc hay cuộc sống của họ được giải quyết như thế nào? Từ một câu hỏi thay đổi góc nhìn, cách xây dựng thông điệp và sản phẩm cũng thay đổi theo.

AI làm năng lực đặt vấn đề trở nên quan trọng hơn

AI khiến việc tìm câu trả lời nhanh hơn, nhưng không khiến mọi câu trả lời trở nên đúng hơn. Công cụ có thể tạo nội dung, phân tích dữ liệu hoặc đề xuất ý tưởng, nhưng không tự quyết định được đâu là bài toán quan trọng, dữ liệu nào phù hợp và kết quả nào có thể chịu trách nhiệm trong thực tế.

Thầy Tùng từng có lúc quá tin tưởng vào kết quả do AI tạo ra. Chỉ sau khi đối chiếu với tài liệu thực tế, thầy mới phát hiện dữ liệu có nhiều sai lệch. Bài học rút ra không phải là phủ nhận AI, mà là không đổ lỗi cho công cụ khi người dùng chưa biết cách sử dụng và kiểm chứng.

Người dùng AI cần có tư duy quản trị sự thay đổi, tư duy bảo mật và tư duy chịu trách nhiệm với kết quả. Họ phải xác định AI đang được dùng để giải quyết bài toán nào, kết quả dựa trên cơ sở nào và mình có đủ năng lực để kiểm chứng hay chưa. Đặt đúng câu hỏi, trong trường hợp này, chính là bước đầu của tư duy phản biện và trách nhiệm nghề nghiệp.

Không dạy AI như một bộ công cụ

Theo thầy Tùng, lớp học về AI không nên chỉ là buổi hướng dẫn thao tác trên phần mềm.

“Dạy thuần về công cụ thì dễ lắm; chỉ cần hướng dẫn khoảng một tiếng đồng hồ là xong. Nhưng để thay đổi tư duy và kỹ năng của một con người thì khó khăn hơn rất nhiều.”

Với thầy Tùng, một chương trình AI không nên dừng lại ở việc giúp người học biết thêm một công cụ. Ba lớp năng lực cần đi cùng nhau: Mindset để nhìn đúng bài toán, Skillset để xử lý và kiểm chứng, và Toolset để biến cách tiếp cận đó thành kết quả cụ thể.

Vì vậy, phương pháp Product-based Learning được đặt vào trung tâm của đào tạo thực chiến. Người học cần tạo ra sản phẩm gắn với công việc sau mỗi buổi học. Một học viên marketing có thể xây dựng kế hoạch truyền thông bằng AI; người làm kế toán có thể xử lý một báo cáo tài chính. Sản phẩm ấy cho thấy họ có thể vận dụng kiến thức vào một tình huống cụ thể, thay vì chỉ hoàn thành một khóa học trên giấy.

Người thầy không cung cấp sẵn mọi câu trả lời

Những quan điểm trên đã trở thành cách thầy Tùng làm nghề: đặt mình vào vị trí của người học, nhìn lại phương pháp đang sử dụng và đưa bài giảng gần hơn với những vấn đề họ sẽ gặp trong công việc.

Vai trò của người thầy trong thời đại số không biến mất khi người học có thể tự tìm kiếm thông tin. Ngược lại, người thầy phải giúp họ xác định câu hỏi nào đáng đặt ra, vấn đề nào cần giải quyết trước, thông tin nào cần được kiểm chứng và cách biến kiến thức thành năng lực.

Để làm được điều đó, bản thân người thầy cũng phải liên tục học: học công nghệ mới nhưng không chạy theo công nghệ một cách hời hợt, học từ thế hệ trẻ nhưng không đánh mất nền tảng chuyên môn, và học từ những lần thử nghiệm chưa thành công để điều chỉnh cách dạy và cách làm.

>> Cùng nhìn lại hai tập Outside the Box với những chia sẻ của TS. Trần Minh Tùng về tư duy đổi mới, học tập trọn đời, AI và năng lực làm chủ sự thay đổi. 

Tập 1: https://www.youtube.com/watch?v=8ksyOOOd4_I&t=428s 

Tập 2: https://www.youtube.com/watch?v=K_tRF_wyItA