Nữ lãnh đạo Gen Z ngành xây dựng: “Tôi có hơn 30 trợ lý AI trên điện thoại”

Ngành xây dựng, hạ tầng vốn luôn bị gắn mác là lĩnh vực “khô khan” và là sân chơi chủ yếu của nam giới. Thế nhưng, hình ảnh một cô gái Gen Z nhỏ nhắn đã phá vỡ định kiến ấy. Đó là Ngọc Thảo – nữ quản lý trẻ tuổi đang từng bước khẳng định năng lực lãnh đạo bằng tốc độ học hỏi và khả năng ứng dụng AI nhạy bén.

Áp lực của Gen Z khi “ngồi ghế nóng” và cú hích để bước ra khỏi vùng an toàn

Dù tuổi đời còn rất trẻ, Ngọc Thảo hiện đang gánh vác cùng lúc nhiều trọng trách lớn. Khi vừa là Cổ đông sáng lập kiêm Trưởng phòng Kế hoạch Thị trường của Công ty Cổ phần Daechang Việt Nam, vừa là Trưởng đại diện Chi nhánh phía Nam của Công ty CP Tư vấn và Thương mại Xây dựng Nam Tiến. Trước đó, Thảo cũng từng thể hiện bản lĩnh qua vị trí Trưởng phòng Kinh doanh khu vực phía Nam của Thắng Lợi.

Làm sếp khi tuổi đời còn quá trẻ, đặc biệt là trong một ngành nghề gai góc, không ít lần Thảo phải đối mặt với cảm giác tự ti. Thảo thừa nhận bản thân từng cảm thấy rất “yếu thế” khi là người nhỏ tuổi nhất trong tổ chức và luôn bị mọi người tập trung để ý. Tuy nhiên, thay vì thu mình lại, nữ quản lý Gen Z đã lựa chọn cách đối mặt trực diện: “Mình bước ra được khỏi cái vùng an toàn đấy, mình có thể đứng lên mình nhận những cái trách nhiệm lớn, mình chủ động nói ‘Em có thể chịu trách nhiệm cho cái việc này, hãy giao cho em'”.

Là một Gen Z chính hiệu và cũng là người trực tiếp tuyển dụng nhân sự, Thảo có góc nhìn rất thực tế về thế hệ của mình. Cô thẳng thắn chỉ ra điểm yếu của số đông Gen Z là rất nhanh chán, dễ dàng bỏ cuộc và nhảy việc liên tục. Tuy nhiên, cô cũng khẳng định vũ khí sắc bén nhất của tuổi trẻ chính là “tốc độ”. Nếu Gen Z biết tận dụng lợi thế về tốc độ học hỏi cực nhanh để thích nghi, họ hoàn toàn có thể bứt phá trong kỷ nguyên công nghệ len lỏi vào mọi ngóc ngách.

Tiên phong đưa AI vào Doanh nghiệp: Năng suất tăng vọt nhờ trợ lý ảo

Trong khi nhiều doanh nghiệp truyền thống vẫn còn e dè với Trí tuệ nhân tạo (AI), Thảo đã tự biến mình thành một người tiên phong đưa AI vào vận hành tổ chức. Hiện tại, trên điện thoại của cô có hơn 10 ứng dụng AI, riêng với ChatGPT, Thảo thiết lập khoảng 30 trợ lý ảo khác nhau để chuyên môn hóa từng đầu việc.

Sức mạnh của AI được chứng minh rõ rệt qua những bài toán thực tế hàng ngày. Trước đây, để soạn thảo một công văn thông báo giao hàng chỉn chu (bao gồm thông báo họp email, gửi chủ đầu tư, tư vấn cập nhật, mời nghiệm thu…), Thảo phải mất từ 30 phút đến 1 tiếng. Nhưng hiện tại, nhờ AI, thời gian này rút ngắn xuống chỉ còn vỏn vẹn 5 phút để chỉnh sửa câu từ. Việc hạch toán chi phí, khấu trừ tạm ứng cũng được AI xử lý với độ chính xác đến từng con số nhỏ, giúp giảm thiểu tối đa thời gian tính toán thủ công.

Trong quản lý dự án, Thảo còn dùng AI như một “bạn tâm giao” để phản biện. Cô thường đặt những câu hỏi giả định cho AI như: “Nếu bạn là chủ đầu tư, bạn nhận được công văn này bạn thấy thế nào? Đúng hay sai?”. Nhờ vậy, cô có được góc nhìn bao quát và chặt chẽ hơn.

Đối với Thảo, AI không sinh ra để thay thế con người. Cô quan niệm: “Nó không hề thay thế con người mà nó song hành hỗ trợ cho sự phát triển của con người”. Theo cô, sai lầm lớn nhất của các CEO hay quản lý thế hệ trước là “chưa dám thử mà đã nghĩ không làm được”, hoặc giao việc ứng dụng AI cho nhân viên một cách ép buộc, hời hợt, thiếu kiểm soát, dẫn đến việc doanh nghiệp bị tụt hậu.

Tinh thần học tập suốt đời

Để có được tư duy quản trị linh hoạt và khả năng làm chủ công nghệ như hiện tại, nữ lãnh đạo Gen Z đã phải trải qua một quá trình liên tục “nâng cấp” bản thân. Khi bắt đầu quản lý những dự án quy mô lớn, đối mặt với bài toán hóc búa về quản trị thời gian, chi phí tài chính và nhân sự, Thảo nhận ra mình không thể tự gồng gánh làm mọi thứ theo bản năng. Đó là lúc cô quyết định đi tìm những người thầy, những môi trường học tập thực chiến để lấp đầy thiếu sót.

Không tìm kiếm những khoá học “mì ăn liền” dạy dùng ChatGPT, dạy prompt chuẩn. Thảo tìm đến FSB với mục tiêu “học một chương trình giúp mình biết cách triển khai AI cho doanh nghiệp”.

Thảo chia sẻ, bài học lớn nhất cô nhận được khi học tập ở FSB không nằm ở lý thuyết trên sách vở, mà là khả năng ứng dụng ngay vào doanh nghiệp của mình. Và bước ngoặt là khi cô tham gia một chương trình dành cho lãnh đạo, nơi được học cùng các CEO, Chủ tịch doanh nghiệp và tiếp cận những bài toán triển khai AI trong thực tế, giúp cô hiểu ra rằng tổ chức nào ứng dụng AI càng sớm thì càng nhanh chạm đến thành công.

Đi học khi tuổi đời còn rất trẻ, Thảo là mộ trong những học viên nhỏ tuổi nhất lớp, ngồi chung với các Giám đốc, Tổng giám đốc, hay Chủ tịch HĐQT của những doanh nghiệp lớn. Thay vì áp lực, cô tìm thấy nguồn cảm hứng khổng lồ từ họ. Thảo ngưỡng mộ những anh chị dù bận rộn gia đình, công việc kinh doanh bận rộn nhưng vẫn khao khát đi học. Những câu chuyện thực tế vượt qua biến cố mất trắng hàng tỷ đồng từ những người bạn học đồng trang lứa, hay tư duy làm việc “Win – Win” (đôi bên cùng có lợi) từ giảng viên đã giúp cô trui rèn bản lĩnh thương trường vững vàng hơn.

Quan trọng hơn cả, động lực học của Thảo không mang tính cá nhân. Cô chia sẻ: “Mình đi học cảm giác là mình không chỉ nên học cho bản thân mà mình phải học vì tổ chức và vì anh em nữa. Đem những kiến thức tốt nhất về để ứng dụng lại cho tổ chức”.

Lời kết

Kinh nghiệm là thứ người trẻ không thể có ngay. Nhưng tốc độ học hỏi là thứ chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn. Với Ngọc Thảo, đó cũng là cách để một Gen Z không bị bỏ lại phía sau trong thời đại AI: Hãy bớt tự ti, mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn, “cứ phải đứng dậy làm đã” và hãy coi việc “học tập suốt đời” là kim chỉ nam để không bao giờ bị bỏ lại phía sau.

Tin FSB

Bùng nổ tri thức tại Alumni Workshop #15: Khi Go Global bắt đầu từ triết lý và tư duy của lãnh đạo Việt

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch với tốc độ nhanh chóng, “Go Global” không còn là một lựa chọn mở rộng quy mô đơn thuần, mà đã trở thành năng lực sinh tồn thiết yếu của mọi doanh nghiệp. Đứng trước bài toán mang tính thời đại này, tối ngày 25/06/2026, Viện Quản trị & Công nghệ FSB đã tổ chức thành công Alumni Workshop #15 với chủ đề: “Go Global: Tư duy toàn cầu cho lãnh đạo Việt”. Sự kiện đã tạo nên một tiếng vang lớn, khẳng định vị thế của FSB như một “tọa độ tri thức”, nơi kết nối và nâng tầm bản lĩnh cho cộng đồng nhà điều hành Việt.

Tọa độ “kết nối tinh hoa”

Được tổ chức song song tại khán phòng Viện Quản trị & Công nghệ FSB TP. Hồ Chí Minh và nền tảng trực tuyến Zoom Meeting, Alumni Workshop #15 với chủ đề: “Go Global: Tư duy toàn cầu cho lãnh đạo Việt” đã thu hút quy mô ấn tượng với hơn 200 nhà điều hành đăng ký tham dự. Sức nóng của khán phòng, cùng sự hiện diện đông đảo của các cựu học viên trên toàn quốc chính là minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh của cộng đồng Alumni FSB. Đây không chỉ là một mạng lưới tri thức văn minh, mà đã trở thành một cộng đồng nơi các nhà quản trị tìm thấy sự đồng điệu, sẵn sàng chia sẻ, thảo luận và cộng hưởng giá trị để cùng nhau vươn tầm quốc tế.

“Bẻ khóa” tư duy vươn tầm quốc tế

Sự kiện chính thức bước vào phiên tọa đàm chuyên sâu dưới sự dẫn dắt của Host TS Đoàn Xuân Huy Minh – Giám đốc FSB TP. Hồ Chí Minh cùng vị diễn giả đặc biệt: Bà Nguyễn Phi Vân – Chủ tịch Vietnam Franchising & Licensing Network (VFLN), Nhà sáng lập & Chủ tịch Go Global Holdings. Trong suốt 180 phút của chương trình, khán phòng liên tục được “tiếp lửa” bởi những góc nhìn sắc bén, đập tan nhiều định kiến cũ về hành trình bước ra thế giới.

1. Đừng cố “Go Global”, hãy “Be Global” từ trong tư duy

Mở đầu bằng câu hỏi gợi mở của TS. Đoàn Xuân Huy Minh về điểm xuất phát của hải trình vươn tầm quốc tế, diễn giả Nguyễn Phi Vân khẳng định: “Go Global thực chất phải bắt đầu từ tư duy của người lãnh đạo, chứ không phải từ nguồn lực hay sản phẩm.” Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn mang tâm thế e ngại rằng phải chuẩn bị sẵn sàng các nguồn lực mới có thể “xuất ngoại”. Tuy nhiên, chuyên gia nhượng quyền quốc tế Nguyễn Phi Vân đã mở rộng tư duy của khách mời tham dự khi nhấn mạnh: Thay vì xem “Go” là một hành động dịch chuyển vật lý khi đã đủ lớn, lãnh đạo Việt cần “Be Global” – tức là xây dựng một hệ điều hành tư duy mang tính toàn cầu, định vị bản thân là công dân toàn cầu ngay từ ngày đầu tiên thành lập doanh nghiệp (Global from day one).

2. Công nghệ và AI: “Cửa sổ cơ hội” vẽ lại luật chơi toàn cầu

Trước câu hỏi về tầm ảnh hưởng của công nghệ và trí tuệ nhân tạo AI, buổi workshop đã mở ra một vấn đề thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng. Bà Nguyễn Phi Vân nhận định, AI đang tạo ra một “cửa sổ cơ hội” chưa từng có trong lịch sử. AI đã xóa bỏ các rào cản về khoảng cách và tối ưu hóa hiệu suất vận hành đến mức tối đa. Thước đo của một doanh nghiệp vươn tầm thế giới không còn đếm bằng số quốc gia họ đặt chân đến hay số dấu visa trên hộ chiếu. Nếu biết cách cộng hưởng và ứng dụng AI vào mô hình kinh doanh, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể sở hữu tấm vé “Go Global” ngay từ vạch xuất phát.

3. Sức mạnh cốt lõi không thể thay thế: Giá trị nhân bản của người làm sếp

Mặc dù đánh giá rất cao vai trò của công nghệ, nhưng điểm đọng lại sâu sắc nhất của buổi workshop chính là thông điệp về giá trị con người. Công nghệ có thể thay đổi từng giờ, thuật toán có thể tối ưu hóa mọi quy trình thực thi, nhưng bản lĩnh cốt lõi của một nhà điều hành vẫn là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Người lãnh đạo hội tụ sự tử tế, khả năng thấu cảm, truyền cảm hứng, tinh thần phụng sự và tư duy vì cộng đồng chính là thứ mà không một trí tuệ nhân tạo nào có thể giả lập được. Tư duy nhìn vào giá trị tạo ra cho nhân loại sẽ là “chiếc giáp sắt” giúp nhà lãnh đạo không bao giờ bị những hào nhoáng, choáng ngợp hay nỗi sợ hãi bên ngoài làm lung lay ý chí. Đúng như một đúc kết đầy sâu sắc của diễn giả: “Tâm của bạn lớn bao nhiêu thì bạn lãnh đạo được bấy nhiêu” và cái hay của Go Global là “càng đi xa, ta càng thấu suốt lối về.”

Lan tỏa giá trị cộng đồng và Sứ mệnh của FSB

Phần thảo luận và Q&A diễn ra cực kỳ sôi nổi với những câu hỏi thực tế, khai thác vấn đề đa chiều từ các khách mời tham dự trong khán phòng và qua trực tuyến. Sự thấu hiểu, những câu dẫn dắt tinh tế từ Host TS. Đoàn Xuân Huy Minh cùng câu trả lời thẳng thắn, đi sâu vào bản chất của diễn giả Nguyễn Phi Vân đã khiến 3 giờ đồng hồ của workshop trở thành một chương trình lan tỏa tri thức trọn vẹn. Chương trình khép lại bằng hoạt động ký tặng sách đầy ấm áp của tác giả Nguyễn Phi Vân và những bức ảnh lưu niệm rạng rỡ của các anh chị Alumni FSB.

Các khách mời tham dự sự kiện chụp ảnh giao lưu cùng diễn giả chương trình. 

Alumni Workshop không chỉ là một sự kiện chia sẻ kiến thức đơn thuần, mà là một minh chứng sống động cho sứ mệnh của Viện Quản trị & Công nghệ FSB: Không chỉ dừng lại ở việc trao truyền kiến thức, FSB là bệ phóng kiến tạo nên những nhà lãnh đạo có tư duy tiên phong, mang tầm vóc quốc tế nhưng luôn vững vàng những giá trị nhân văn cốt lõi của dân tộc. Sự thành công rực rỡ của chương trình đã tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ giá trị gắn kết của cộng đồng Alumni FSB trên toàn quốc. Những tọa độ tri thức tiếp theo của FSB chắc chắn sẽ còn tiếp tục mở ra, chào đón sự đồng hành của các nhà điều hành bản lĩnh, cùng nhau viết tiếp những chương mới đầy tự hào trên hải trình đưa thương hiệu Việt vươn tầm thế giới.

Tin FSB

Từ kỹ sư lập trình đến Project Manager: Hành trình vượt qua giới hạn chuyên môn của anh Lê Vũ Luật

Có một sự thật phũ phàng mà rất nhiều người làm kỹ thuật phải đối mặt: Bạn có một ý tưởng cải tiến cực kỳ xuất sắc, nhưng khi mang lên báo cáo, sếp lại lắc đầu. Tại sao lại như vậy? Từ câu chuyện “lột xác” của anh Lê Vũ Luật –  một kỹ sư lập trình cơ điện tử vươn lên làm người quản lý & điều phối những dự án sống còn của công ty – chúng ta sẽ nhận ra một bài học đắt giá: Để thăng tiến, chỉ giỏi chuyên môn thôi là chưa đủ.

Một ngày của anh Lê Vũ Luật bắt đầu từ sáng sớm tại Hóc Môn. Tự lái xe đến văn phòng, anh nhanh chóng cuốn vào guồng quay bận rộn của vị trí Trợ lý điều phối cấp cao – người đứng sau bao quát toàn bộ các dự án cốt lõi của công ty, chuẩn bị lịch trình chiến lược và làm việc với các đối tác lớn. Sự tín nhiệm từ Ban lãnh đạo đẩy anh lên vị trí “Người tiên phong”, giao phó dẫn dắt những dự án mang tính sống còn.

Thế nhưng, đằng sau danh xưng bận rộn và vỏ bọc của một nhân sự được Sếp đặt trọn niềm tin, anh Luật lại đưa ra một lời thú nhận trần trụi về giai đoạn đối mặt với sự hoang mang tột độ:

“Thật ra, khi bắt đầu đứng trước Ban lãnh đạo để chạy những dự án lớn, mình mới thấy bản thân còn thiếu những cái kỹ năng chí mạng. Ý tưởng cải tiến quy trình của mình rất nhiều, nhưng mình lại bất lực vì không biết cách trình bày làm sao để các Sếp thấy được cái hiệu quả, cái tính thiết thực khi triển khai để áp dụng vào thực tế.”

Cái bẫy của sự giới hạn

Trước khi trở thành một người điều phối bao quát, xuất phát điểm của anh Luật là một “dân kỹ thuật chính hiệu”. Anh rời ghế nhà trường với tấm bằng chuyên ngành Cơ điện tử và Kỹ thuật Robotics, thế giới của anh khi đó chỉ xoay quanh lập trình nhúng, công nghệ và những dòng code tuyến tính. 

Cái bẫy của kinh nghiệm xuất hiện khi doanh nghiệp phát triển, có nhiều dự lớn hơn, đòi hỏi anh Luật phải phối hợp chéo và điều phối liên phòng ban. Lúc này, những nỗ lực cày cuốc chuyên môn thuần túy hay tư duy vận hành máy móc theo bản năng bắt đầu va chạm với thực tế tàn khốc.

Nỗi đau lớn nhất của một người làm kỹ thuật giỏi là khi có giải pháp tốt trong tay nhưng lại “bất đồng ngôn ngữ” trong phòng họp. Nhìn đứa con tinh thần – những ý tưởng tâm huyết – bị từ chối chỉ vì bản thân không thể chứng minh được “nó mang lại hiệu quả kinh doanh gì cho công ty”, đó là một cảm giác bế tắc và bất lực thực sự. Anh nhận ra, nếu cứ mãi ôm tư duy của một “anh thợ” cày cuốc, mình đang tự xây nên giới hạn cho chính sự nghiệp của mình.

Nỗi sợ kích hoạt hành động & Bước ngoặt

Giới hạn của một dự án chính là tầm vóc tư duy của người điều phối nó. Anh Luật hiểu rằng, nếu không lớn nhanh hơn quy mô của các dự án công ty đang triển khai, anh sẽ tự đào thải mình khỏi lộ trình thăng tiến. Nỗi sợ tụt hậu, sợ trở thành điểm nghẽn của tập thể đã kích hoạt hành động. Anh quyết định gạt đi cái tôi của một kỹ sư lành nghề để chủ động nạp thêm kiến thức về vận hành, kinh tế và kinh doanh.

Điểm chạm bước ngoặt xuất hiện khi anh tìm thấy chương trình MiniMBA tại Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT. Bước vào những buổi học đầu tiên đầy hoài nghi, nhưng chỉ sau vài buổi học, anh Luật đã bị thuyết phục hoàn toàn bởi khoá học đầy thực chiến. Theo anh Luật, điểm giá trị nhất của chương trình là tính ứng dụng cao và khả năng kết nối với cộng đồng quản lý đa ngành. Những kiến thức về vận hành, tài chính và tư duy kinh doanh giúp anh có thêm cơ sở để trao đổi với Ban lãnh đạo và phối hợp hiệu quả hơn với các phòng ban. Ngoài ra, anh Luật chia sẻ, thời gian học linh hoạt cũng là một điểm cộng lớn giúp anh dễ dàng cân bằng giữa các lịch trình, không bị bỏ lỡ các giờ học quan trọng khi có lịch công tác đột suất.

Bước ra khỏi khóa học, sự tự tin của anh Luật tăng cao nhờ góc nhìn bao quát toàn diện. Thành quả lớn nhất là sự tin tưởng tuyệt đối từ Ban lãnh đạo. Anh được giao phó vị trí Project Manager dẫn dắt các dự án công nghệ và bảo mật thông tin cấp cao. Từ một người gặp vấn đề giao tiếp, anh giờ đây tự tin đứng ở vùng giao thoa giữa am hiểu kỹ thuật cốt lõi và tư duy quản trị vận hành chặt chẽ để kết nối mượt mà dòng chảy công việc của toàn công ty.

Hơn thế nữa, khí chất của một nhà quản trị thế hệ mới trong anh Luật đã được định hình với một tầm nhìn vĩ mô hơn. Anh không dừng lại ở những dự án nội địa. Hiện tại, anh đang tập trung cải thiện tiếng Anh học thuật (Academic English) để chuẩn bị cho bước đi tiếp theo: Chinh phục các chương trình quốc tế để tự tin đàm phán với các đối tác nước ngoài trong các dự án quốc tế tương lai.

Lời nhắn nhủ:

Nhìn lại hành trình lột xác đầy ngoạn mục, anh Luật đúc kết 3 từ khóa đơn giản nhưng thực tế cho những ai đang đi trên con đường này: Kiên trì hoàn thành mục tiêu đến cùng, giữ sự Lạc quan để xử lý mượt mà áp lực, và một tinh thần Open Mindset để sẵn sàng tiếp thu những kiến thức đa ngành mới mẻ.

“Một chứng chỉ không đơn thuần là một tờ giấy, mà đó là minh chứng cho sự cố gắng của bản thân. Khi mình làm việc với những đối tác nước ngoài, người ta nhìn vào background của mình để đánh giá sự chuyên nghiệp.”

Bản lĩnh của một nhà điều hành thế hệ mới (Next-Gen Leader) nằm ở việc không bao giờ chấp nhận đầu hàng trước giới hạn của bản thân. Sẽ có những lúc ý tưởng bị từ chối, có những dự án gặp biến số thử thách, hay thậm chí là những lần vấp ngã vì thiếu kinh nghiệm. Điều đó không đáng sợ, đáng sợ là việc dừng lại. Với anh Lê Vũ Luật, việc chủ động học tập tại FSB chính là một cam kết tự thân: Chấp nhận bước qua vùng an toàn của một kỹ sư, không ngừng nâng tầm vị thế để luôn đủ năng lực đưa doanh nghiệp và các dự án tầm cỡ tiến ra biển lớn.

Tin FSB

Vì sao tăng lương vẫn không giữ được nhân tài trong môi trường đa thế hệ?

Trước áp lực giao thoa nhân sự thuộc nhiều thế hệ, doanh nghiệp buộc phải tái định hình chiến lược quản trị bằng những cách thức mới phù hợp với thực tế.

>> Chi tiết: https://cafef.vn/vi-sao-tang-luong-van-khong-giu-duoc-nhan-tai-trong-moi-truong-da-the-he-188260616123056973.chn

Nền kinh tế “Nâng cấp bản thân”

Thị trường đào tạo kỹ năng ngắn hạn đang lớn lên cùng áp lực cạnh tranh nghề nghiệp.

Tâm lý của lực lượng lao động trẻ phản ánh sát thực tế biến động của thị trường. Ảnh: Minh họa AI

Từ các lớp thiết kế, trí tuệ nhân tạo (AI) đến dựng video, thị trường đào tạo kỹ năng ngắn hạn đang lớn mạnh cùng áp lực cạnh tranh nghề nghiệp của người trẻ. Nhu cầu này ngày càng trở nên cấp thiết giữa một thị trường lao động đang bộc lộ rõ sự lệch pha giữa cung và cầu.

Khoảng trống kỹ năng

Buổi tối, sau giờ làm, một lớp thiết kế đồ họa trực tuyến vẫn sáng màn hình với gần 30 học viên. Phần lớn là sinh viên hoặc người mới đi làm, họ đang tranh thủ vài tiếng cuối ngày để học thêm một kỹ năng được quảng bá là “cần thiết” cho công việc tương lai.

Anh Huy Đức, 24 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM, cho biết anh đăng ký một lớp thiết kế cơ bản sau giờ làm vì muốn mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Dù công việc hiện tại không yêu cầu anh trở thành một nhà thiết kế chuyên nghiệp, nhưng các kỹ năng như chỉnh sửa hình ảnh, thiết kế bài đăng mạng xã hội hay làm slide thuyết trình đang xuất hiện ngày càng thường xuyên trong môi trường văn phòng. “Tôi không học để đổi nghề ngay, nhưng nếu biết thêm một kỹ năng, bản thân sẽ có nhiều lựa chọn hơn”, anh Đức chia sẻ.

Tâm lý của lực lượng lao động trẻ phản ánh sát thực tế biến động của thị trường. Theo số liệu đầu năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của Việt Nam đạt 52,4 triệu người. Tuy nhiên, đằng sau sự dồi dào về số lượng là một nghịch lý quen thuộc: “thừa thầy, thiếu thợ”. Báo cáo Thị trường lao động Việt Nam năm 2026 của Vietnam Briefing chỉ ra rằng dù có tới 45% doanh nghiệp dự kiến mở rộng quy mô tuyển dụng, nhưng 80% trong số đó lại gặp khó khăn lớn trong việc tìm kiếm nhân sự phù hợp. Doanh nghiệp khát nhân lực chất lượng cao, nhưng lượng lớn ứng viên trên thị trường lại không đáp ứng được yêu cầu về kỹ năng thực chiến.

Chính khoảng trống kỹ năng này đang tạo ra một nền kinh tế giáo dục khổng lồ. Theo báo cáo của IMARC Group, quy mô thị trường lớp học kỹ năng và e-learning tại Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD vào năm 2025 và được dự báo tăng lên 8,7 tỷ USD vào năm 2034, với CAGR khoảng 17,68% giai đoạn 2026-2034. Riêng phân khúc nền tảng học trực tuyến được dự báo tăng từ 247,47 triệu USD năm 2025 lên 429,49 triệu USD vào năm 2029.

Bước chuyển giáo dục

Ý thức được áp lực đào thải, người lao động đang chủ động thích ứng. Báo cáo về mức độ sẵn sàng kỹ năng số của PwC cho thấy 84% người lao động Việt Nam sẵn sàng học các kỹ năng mới ngay bây giờ hoặc đào tạo lại hoàn toàn để cải thiện cơ hội việc làm. Đáng chú ý, 93% người được khảo sát cho biết họ đang trong quá trình học kỹ năng mới, phần lớn là tự học.

Theo TopCV, ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường, nhiều bạn trẻ đã tìm kiếm các chứng chỉ chuyên nghiệp như Google Data Analytics, Meta Social Media Marketing, AWS Cloud Practitioner hay các chứng chỉ về tối ưu câu lệnh AI (AI prompting)… để bổ khuyết cho chương trình đại học chính quy.

Ông Rav Ahuja, Giám đốc Chương trình Toàn cầu của IBM Skills Network, cho rằng, việc tích hợp chứng chỉ ngắn hạn vào hệ thống tín chỉ chính quy là một “bước chuyển đổi mang tính nền tảng” của giáo dục hiện đại.

Thạc sĩ Kiều Huy Dương, giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và quảng cáo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đồng thời là giảng viên tại Học viện Nghệ thuật và Thiết kế Monster Lab, nhận định xu hướng này là tất yếu. “Hiện tại, các bạn lao động trẻ, học sinh hay sinh viên chọn đi học kỹ năng đồ họa không đơn thuần chỉ vì đam mê. Trong 2 năm trở lại đây, trung tâm thiết kế đồ họa mà tôi giảng dạy đón 500-600 lượt học viên trong một năm. Đây là sự đầu tư có chiến lược cho một tấm vé vào cửa đại học hoặc hướng nghiệp có tính toán kỹ lưỡng”, ông Dương nói.

Sự bùng nổ của thị trường này cho thấy một sự thay đổi cơ bản: bằng cấp vẫn quan trọng, nhưng không còn đủ sức tạo ra lợi thế cạnh tranh mang tính quyết định. Bản mô tả công việc của các công ty ngày càng đòi hỏi ứng viên có khả năng thực hành chuyên nghiệp và sử dụng các công cụ mới.

Sự trỗi dậy của AI là một minh chứng. Báo cáo khảo sát lực lượng lao động toàn cầu năm 2025 của PwC Việt Nam cho thấy có tới 83% người lao động tại Việt Nam đang sử dụng AI trong công việc, vượt xa mức trung bình toàn cầu (69%) và 38% ứng dụng công nghệ AI tạo sinh (GenAI) hằng ngày.

Khi doanh nghiệp ưu tiên những người có thể bắt nhịp công việc ngay lập tức, chi phí đào tạo ban đầu đang dần bị dịch chuyển từ phía tổ chức sang người lao động. Thay vì được công ty đào tạo từ đầu, nhiều ứng viên phải tự trả tiền để trở nên “sẵn sàng” trước khi bước vào vòng tuyển dụng.

Từ góc độ nhà tuyển dụng, ông Phạm Lê Tiến Quốc, Giám đốc Nhân sự Công ty Truyền thông Le Bros, đánh giá việc người trẻ chủ động học thêm là một tín hiệu tích cực vì họ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào bằng cấp. Nhưng ông cũng cảnh báo về tình trạng học theo phong trào, học để “lấp đầy CV” hoặc xoa dịu nỗi sợ tụt hậu thay vì xác định rõ tính ứng dụng của kỹ năng.

Hệ lụy của việc kỹ năng được đóng gói như “hàng hóa” là thị trường sẽ liên tục tạo ra những nhu cầu mới. Một kỹ năng từng là lợi thế sẽ nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn tối thiểu. Khi ngoại ngữ trở nên phổ cập, người học tìm đến thiết kế. Khi thiết kế trở nên đại trà, vòng xoáy lại chuyển sang AI, phân tích dữ liệu, dựng video hay quản trị dự án…

“Khi mặt bằng ứng viên ngày càng đồng đều về học vấn, lợi thế cạnh tranh dịch chuyển sang kỹ năng. Việc học thêm các kỹ năng không còn là lựa chọn, mà dần trở thành yêu cầu thiết yếu nếu không muốn bị đào thải”, ông Quốc nhấn mạnh.

Với người lao động hiện đại, câu hỏi không còn là có nên học thêm hay không. Điều cốt lõi là khoản tiền và thời gian đó đang được sử dụng như một thương vụ đầu tư có tính toán kỹ lưỡng hay chỉ đơn thuần là chi phí để mua lấy sự an tâm tạm thời trước guồng quay khắc nghiệt của thị trường.

Nguồn: NCĐT